eiwit- en vitaminerijk dieet ter voorkoming van
cardiale cachexie
inneming van vocht 1,5-2
liter per dag (bij
koorts, diarree of hitte tijdelijk uitbreiden tot 2,5 liter)
lichte natriumbeperking (<3
gram natrium per etmaal, dit komt
overeen met 7,5
gram keukenzout)
rust afwisselen met beweging
roken stoppen
alcohol niet dagelijks en niet meer dan 2 eenheden per dag
Hartfalenrevalidatie kan de kwaliteit van leven
verbeteren en er zijn ook aanwijzingen dat de mortaliteit vermindert. Recente
studies hebben aangetoond dat de cardiac output verbetert evenals de perifere
spierdoorbloeding, waardoor een betere inspanning geleverd kan worden.
Hartfalenrevalidatie is in een beperkt aantal ziekenhuizen mogelijk op de
afdeling hartrevalidatie. Gedurende 8-12 weken traint de patiënt 2x per week
op de hartrevalidatie en 2x per week thuis op maat.
ICD (Interne Cardio Defibrillator). Dit apparaat
wordt percutaan geplaatst en bevat een draad naar de rechterhartkamer en een
batterij onder het sleutelbeen. Het geeft bij levensbedreigende
ritmestoornissen een elektroshock af en kan plotseling overlijden voorkomen.
Dit apparaat zal uitgeschakeld worden door de pacemakertechnicus in het (pre)
terminale stadium. Voor de implantatie van de ICD krijgt de patiënt uitleg
over deze mogelijkheden. Na het overlijden wordt de pacemaker uitgezet en de
batterij door de begrafenisondernemer verwijderd met een geïsoleerde tang (CEI
norm 900), dit om een mogelijke 800 volt shock te voorkomen.Indien gewenst
door de patiënt, kan de ICD worden uitgezet door de pacemakertechnicus van het
ziekenhuis of van de pacemakerfirma.
CRT (Cardiale Resynchronisatie Therapie). Dit is een
pacemaker die de linkerventrikel synchroon kan laten werken door twee zijden
van de linkerventrikel met twee pacemakerdraden te pacen. Het effect is
aangetoond bij patiënten met systolisch hartfalen met een EF <30% en NYHA
klasse 3. Ook de CRT kan desgewenst worden uitgeschakeld door de
pacemakertechnicus van het ziekenhuis of van de pacemakerfirma.
Slaapstoornissen van zowel het obstructieve
slaapapneu type als het centrale apneu type komen frequent voor bij hartfalen.
CPAP (continuous positive airway pressure) is een behandeling die de
diastolische en systolische LV functie kan verbeteren.
Zuurstof per neussonde kan palliatie geven vooral bij hypoxie bij COPD
en/of centrale of obstructieve slaapstoornissen.
